॥ शिक्षा व्यथा संग्राम ॥
(वृत्त: भुजंगप्रयात)
प्रभो मंदिरीं मांडिला व्यापार,
नसे कोठेंही ज्ञान प्रकाश धार।
गुरूंच्या स्थानीं ही नृपांचीच छाया,
कुठें लोपली हो सुधी शांत माया? ॥ १ ॥
धनाधारितें हे गुणां खेळ चाले,
मिळे मान त्यांसी जयांचे हस्त ओले।
नसे मूल्य कोठें अहो नीतिमत्ते,
अविद्याच दाटे जगीं सर्व सत्ते ॥ २ ॥
असे भ्रष्ट वृत्ती घडे लूट काळी,
मिळे सौख्य ज्याला मिळे तीच थाळी।
हुशारां मिळे हा असा स्वप्नभंग,
अधर्मा मिळे हा तसा दुष्ट संग ॥ ३ ॥
उठा रे समाजा प्रभा जागवावी,
नसावी वृथा ही स्थिती वागवावी।
अहो साधना ही नसेल प्रकाळी,
बुडे भाग्य देशाचे या अंधकाळी ॥ ४ ॥